23 Ekim 2014
Perşembe 00:38

BURSA KIRIM TÜRKLERİ KÜLTÜR VE YARDIMLAŞMA DERNEĞİNİN YAYIN ORGANIDIR (ÜCRETSİZDİR)

Sesi
Kapa
Paylaş
Hava Durumu
Akmescit Bursa
 
 « Geri   İleri » 
Kırım Tatar Profesyonel Müzik ve Dans Sanatının Yeniden Doğuşu
Latışeva Elena Vladimirova
Kırım'da S.S.C.B varolduğu dönem süresince şehir ve köylerde Kırım Tatarlarının farklı pro-fesyonel müzik-dans ve folklor kurumları faali-yette bulunmuştur.

Mayıs 1940'ta Kırım Özerk Muhtar Cumhuri-yetine karar verildikten sonra, Akmescit ve Yalta topluluklarının birleşmesi yoluyla, Cumhuriyet Kırım Tatar dans topluluğu meydana gelmiştir. Bunun yanı sıra insanların bulunduğu yerlerde amatör sanat toplulukları da bulunmaktaydı.

Kırım Tatar halkının 18 Mayıs 1944 yılında sü-rülmesinden sonra, Kırım Tatarlarının sanat faa-liyetleri de durmuştur.

1956'da Özbekistan'da "Kaytarma" topluluğu meydana geldi. 1985 yılına kadar bütün S.S.C.B 'nde sadece "Kaytarma" topluluğu bu-lunmaktaydı. Topluluğun kadrosunda yaklaşık 40 kadar artist gösteri yapmakta idi. 1960-80 yılları arasında Özbekistan ve Tacikistan'da Kı-rım Tatarlarının bulunduğu yerlerde topluluklar-da amatör sanat çalışmalarına izin veriliyordu. Kırım Tatar aydınlarının esas amacı maddi ve manevi değerleri ve halkın birliğini korumaktı.

Kırım Tatarları ana vatanları Kırım'a döndük- ten sonra, bu sanat topluluklarını yeniden kur- ma gibi bir sorunla karşılaşmadılar. Çünkü 1980 yılının sonunda Özbekistan'da kurulan "Kaytarma" folklor ekibi, Kırım Tatarları ile birlik-te Kırım'a dönmüştü. Kırım Devlet yetkilileri ta-rafından öz milli kültürlerini devam ettirme açı-sından, bu topluluğa yeteri kadar finans sağlan-dı. Kırım'a dönüldükten sonra topluluk artistleri bütün faaliyetlerde Kırım Tatar halkının zengin kültürünü, müzik ve dans sanatını sunmaktadır-lar.

1996 yılında Türkiye'de Usta sanat festivaline "Kaytarma" topluluğu, başlarında büyük usta Remziye BAKKAL olmak üzere katılmıştı. Bu eski topluluk Kırım Tatar izleyicilerinin hayatın-da büyük bir yere sahiptir.

1990 yılının başından itibaren Kırım'da sanat aydınları tarafından birçok topluluk kuruldu. Bunlar arasında"Kırım", "Uçansuv", "Horan", "Tesselli", "Fidanlar" vd. sayabiliriz.

"Kırım" folklor topluluğu 1990 yılında kurul-muştur. Bir yıl sonra D.Bekirov'un başkanlığın-da bu topluluğun resmi kuruluşu tamamlanmış-tı. Çok kısa bir zamanda topluluk içerisindeki artistlerin repertuvarlarında eski halk şarkıları, dans ve melodileri yer almıştı.1992 yılında Tür-kiyenin Bursa şehrinde düzenlenen Uluslarara-sı Karagöz Dans Festivalinde ekip ikinci olmuş-tur. Bunun dışında "Kırım" Folklor ekibi Belçika, Almanya ve Hollanda'da gösterilerde bulun-muştur. Fakat Kırım'da ekonominin bozuk olma-sından dolayı 1990 yılının ortalarından itibaren "Kırım" folklor ekibinin artistleri ekonomik ola-rak zorluk çekmeye başlamışlardır. Fiilen "Kırım" folklor ekibi yok olma sınırında idi. Kırım Özerk Cumhuriyeti ilgilileri "Kırım" folklor ekibi-ne destek oldular, bu sayede ekip artistleri 1995-96 'da devletten almış olduğu yardımlarla yeni folklor elbiselerinin ve müzik aletlerinin sa-hibi oldu. Ekip 1997 yılında Ukrayna ve Özbe-kistan devletlerinin yardımları ile, Özbekistan'-dan ana vatana dönememiş olan Kırım Tatarları için Özbekistan'da gösteri yaptı.

"Kırım" folklor ekibinin programında yer alan ve Kırım Tatarları tarafından çok sevilmekte olan "Appraç", "Emir Celal", "Yavluk oyunu", "Düğün" gibi çok populer oyunlar D.Osmanova ve G.Bekirova tarafından oynanmış ve beğeni ile izlenmiştir. "Kırım" ekibi 1998 yılında Türkiye ve Romanya'da 14 konser vermiştir.

Cumhuriyet Sanat Yaratıcılık Evi'nin bünye-sinde oluşturulan"Uçansuv" topluluğu en genç topluluklardan biridir.Seyirciler topluluğa büyük bir ilgi göstermektedirler.Topluluk kısa bir za-manda şöhrete ulaşmıştır. Topluluk sadece Kı-rım'da değil, aynı zamanda da Kırım'ın dışında da tanınmaktadır. "Uçansuv" topluluğu ABD'de gösteriler de bulunmuş. Kırım Tatar halk dansla-rının yanında Ukrayna,Rus, Yunan, çingene ve diğer halk danslarından da örnekler sunmuştur. New-York'ta ki Kırım Tatarlarına yapmış olduk-ları gösterilerde eski Kırım Tatar halk dansların-dan olan "Tım-Tım", "Kaytarma", "Koran" dans ları da sunulmuştur. "Uçansuv" sanatçıları 90 kişiden oluşmaktadır. 1998'de "Uçansuv" Odessa'da "İslav Pazarı", 1999'da Yalta'da "Tavriya Oyunları" na katılmıştır. Verimli sanat çalışmalarından dolayı Uçansuv'a halklı adı ve-rilmişti. Kırım Tatar halkının en çok sevdiği sa-natçılardan olan R. Aliyev, R. Memedov isimli artistler ile, Z.Kencikayev, M.Cafarov, A.Kasa-rayev ve E. Kasarayev isimli yırcılardır.

"Destan" topluluğu da çok ünlü ve popülerdir. "Destan" besteci ve şarkıcı Fevzi Aliyev tarafın- dan kurulmuştur. "Güdeste" topluluğunun yö-neticisi ise E.Asanova'dır.

"Fidanlar" çocuk sanat topluluğu ise aynı "Uçansuv" gibi Cumhuriyet Sanat Yaratıcılık evi tarafından kurulmuştur. Günümüzde topluluk herbirinde yirmi kişi olan üç gruptan oluşmakta- dır. "Fidanlar"ın genç sanatçıları uluslararası "Süyümbike kuşakları", "Kırım 2000 Festiva-li" ve Ukrayna içerisinde tertip edilen "Vesenka" festivalinde birincilik ödülü almışlardır. Birincilik-leri "Horan" ve "Kaytarma" dansları ve "Yeşil Ada" adlı programları ile almışlardır. 10 yıllık ça-lışma süreci içerisinde "Uçansuv" ve "Fidanlar" toplulukları Kırım içerisinde ve dışarısında 500'-den ziyade konser vermişlerdir.

Günümüzde Kırım'da "Cemile" isimli gençlik dans ve müzik topluluğu çalışmaktadır. Bu top-luluk oluşturulduktan 2 yıl sonra "Kırım Şelyale festivali" ve "Kırım Gökkuşağı festivali" 'nde ödül kazanmışlardır. Bu toplulukta Kırım'ın farklı bölgelerinden gelen 40'a yakın kızlar ve erkek-ler C.Osmanova'nın yönetiminde halk dansları öğrenimi görmektedirler.

1990 lı yıllarda topluluklar Kırım ve Ukrayna kültür hayatında aktiv çalışmalar yapmışlardı. 1993 yılında Kiev ve Yalta şehirlerinde Kırım Ta-tar kültürüne ait şenlikler geçti. 1994'te Kırım'da Ukrayna Kültür Bakanlığının yardımları ile tüm Kırım halk sanat festivali örgütlenmesi oldu. Bu festivale Kırım Tatar kültürünü temsilen "Teselli" ve "Horan" toplulukları katıldı.Kırım'da en popüler geçen festivallerden birisi "Süyüm-bike Kuşakları" festivalidir.2000 yılında Yalta şehrinde ikinci Süyümbike Kuşakları festivali yapılmıştır.Bu festivale Tataristan, Başkırdistan, Orta-Asya memleketlerinden çeşitli bölgelerin-den, Kafkaslardan ve Baltık ülkelerinden toplu-luklar katılmışlardır. Festival Kırım Kültür Ba-kanlığı ve Tataristan'ın yardımları ilen gerçek-leşmiştir. Bu tür şenlikler milletler arasında ki dostlukları pekiştirmekte, genç neslin istidatları-nın gelişmesine yardımcı olmaktadır.

2000 yılında Bahçesaray şehrinde "Hansa-ray" ve "Cemile" toplulukları ile çocuk yergi ve minyatür tiyatrosu yapılan "Derviza" şenlikleri-ne katılmışlardı.

Her yıl Kırım'ın başkenti Akmescit şehrinde yapılmakta olan "Kırım Gökkuşağı" festivali çok ünlüdür.

2000 yılında Türkiye'de yapılan halk dansları festivaline "Cemile" topluluğu katılmıştır.

Uzun bir süreden sonra ilk defa Kırım'da mü-zik-dramatik tiyatrosunda profesyonel senfoni orkstrası kurulmuştur.Repertuarlarında 30'dan ziyade klasik,folklor,modern ve çocuk müzik eserleri bulunmaktadır. Senfoni orkestrasının elemanları diğer meslekdaşları ile iyi temas içe-risindedirler. 1997 yılında klasik müzik severleri-ne yeni konser programları sunmuşlarıdır. U.En nanova ve orkestra şefi V.Minyaeva'nın yöneti-minde senfonik,vokal-senfonik Avrupa eserleri-nin bestecilerinin A.Vivaldi'nin,İ-S.Bach'nın,V-A.Mortzart'ın, F.Şubert'in, C.Verdi'nin eserleri sunulmuştur. Bugün senfoni orkestrasının re-pertuarında Ya.Şerfedinova,İ.Bakşiş, E.Nalba-nov gibi Kırım Tatar bestecilerinin eserleri bu-lunmaktadır.

Günümüzde Kırım'da profesyonel Kırım Tatar bestecileri oluşup çalışmaktadırlar. Onların ara-sında söylememiz gereken eski kuşak besteci-ler arasında İ.Bakşiş, E.Nalbanov, F.Aliyev'dir. Yeni nesil arasında ise E.Gafarov, E.Asanov ve M. Halit'i sayabiliriz.

Mayıs 1995 ayında en yaşlı besteciye - İ. Bah-şiş'e yıllar süren çalışmalarından dolayı Kırım Cumhuriyet ödülü verildi.

Böylece şunu belirtmek gerekir ki; çağdaş dö-nemde, Kırım'da ortaya çıkmış farklı-farklı pro-fesyonel sanat toplulukları vardır. Bu topluluklar hem eski nesli ve hem de istidatlı yeni genç nesli birleştirmektedir. Milli müziğin ve geleneksel Kı-rım Tatar dans kültürünün yeniden doğmasına yol açmaktadırlar. Kırım'da Kırım Tatar müzik ve dans kültürü adı ile Türk boylarının kültürü de yeniden ortaya çıkmaktadır. Uzun yıllar sonra kurulan bu ekipler ile Ukrayna'da, Kırım'da ve ülke dışında farklı festival ve organizasyonlarda tanınma şansı ortaya çıktı. Şüphesiz ki zengin Kırım Tatar halk kültürü , yarımadada yaşayan diğer halklarla iyi diyalog kurulmasına yardımcı oldu. Büyük zorluklara ve imkansızlıklara rağ-men Ukrayna devleti ve Kırım Özerk Cumhuri-yeti yerel idarecileri kurulan bu ekiplere yardım-cı olmaya çalışmışlardır.
bursakirimdernegi@yahoo.com ..:: © Copyright 2014 Kalgay Dergisi ::..